Reguły postępowania

Reguły	Charakterystyka
Przystępność terminów i pojęć	Dbałość o dobre zaznajomienie uczniów z używanymi terminami i pojęciami, tzn. poprzedzenie wprowadzenia terminu dokładnym wyjaśnieniem jego treści. To częste wyjaśnianie używanych terminów, sprawdzanie ich rozumienia przez uczniów.
Staranny język i styl wypowiedzi	Jasność, logiczność, poprawność przekazywania myśli, brak błędów gramatycznych, składniowych i stylistycznych. Dotyczy też poprawiania uczniów – zawsze nauczyciel musi to zrobić. To troska o stosowanie poprawnego technicznie języka, staranne dobieranie wyrazów, wypowiadanie zdań krótkich, prostych, zrozumiałych dla wszystkich uczniów.
Stopniowanie trudności	Uwzględnianie w przypadku zaznajamiania uczniów z większą ilością nazw i pojęć hierarchii tych pojęć w sensie logicznym. Uczniowie powinni uświadomić sobie jasno treść każdego terminu.
Przechodzenie od łatwiejszego do trudniejszego	Dobieranie treści nauczania i zadań do wykonania przez uczniów tak, by nie były ani zbyt łatwe, ani zbyt trudne, by wymagały wysiłku umysłowego, który uczeń może pokonać, a także tak, by ten wysiłek był coraz większy.
Przechodzenie od prostego do złożonego	Zwracanie uwagi, by pojęcia, określenia, zjawiska proste, stanowiące elementy większej całości, były uczniom znane wcześniej niż owe całości.
Przechodzenie od znanego do nieznanego	Przestrzeganie i sprawdzanie, czy wprowadzanie nowych treści i nowych umiejętności wiąże się z uprzednim doświadczeniem uczniów. Wszelkie braki w poprzedniej wiedzy utrudniają zrozumienie nowego materiału.
Strukturalizacja wiedzy w świadomości uczniów	Dbałość o celowościowe ujęcie treści nauczania poprzedzające i zamykające szczegółowe analizy poszczególnych lekcji czy jednostek metodycznych. Rozpoczęcie nauczania danego przedmiotu od określenia planu całości materiału.

Ze stopniowania trudności wynikają reguły przechodzenia od łatwiejszego do trudniejszego, od prostego do złożonego i od znanego do nieznanego. Te cztery reguły łącznie warunkują regułę strukturalizacji wiedzy.

Czynnikami decydującymi o skuteczności zasady świadomej aktywności, oznakami świadomej aktywności są uświadomienie celów, aktywne opanowywanie wiedzy oraz autokontrola i samoocena.

Nauczaj tak, aby twoi uczniowie świadomie uczestniczyli w procesie nauczania, w procesie dydaktyczno – wychowawczym.

Aktywność jest stosunkiem do przedmiotów i zjawisk polegającym na tym, że przestają one być obojętnie, a stają się podległe naszym działaniom bądź umysłowym, bądź praktycznym.

Rodzaje aktywności

§  Bezwładna – jest wynikiem zużywania energii bez określonego celu, założeń, warunków. Nie zapewnia uzyskania dobrych wyników w procesie dydaktycznym. Nie powinna występować.

§  Naśladowczo – kopiująca – przejawia się u osób, które przy braku własnych doświadczeń chętnie powtarzają cudze czynności. Naśladownictwo zamierzone (uzyskanie podobnego wyniku przez posłużenie się tym samym środkiem) odgrywa ważną rolę w procesach uczenia się czynności praktycznych.

§  Kierowana bieżącym instruktażem – to stosowanie tzw. bieżącego instruktażu nauczyciela przy ćwiczeniach różnych umiejętności wykonawczych. To opanowywanie czynności przez uczniów i eliminowanie trudności za pomocą wskazówek udzielanych przez nauczyciela.

§  Kierowana zadaniami – wywoływanie aktywności przez stawianie uczniom odpowiednich zadań do wykonania. Dobre rezultaty zapewnia przygotowanie cyklu zadań o wzrastającym stopniu trudności i coraz bardziej skomplikowanej strukturze czynności.

§  Twórczość – uczniowie sami stawiają sobie zadania do wykonania wymagające dużej pomysłowości i wykraczające poza powszechne doświadczenie. Rzadko występuje ze względu na to, iż mało jest uczniów wybitnie zdolnych i bywają oni też czasami niezauważani przez nauczyciela. Nauczyciele nie zawsze potrafią wykorzysta ć potencjał ucznia. Jest to zasada najlepsza.

Rodzaje aktywności są ze sobą związane i na siebie wpływają. Zazwyczaj podczas procesu dydaktycznego występują aktywności 2 Þ 3 Þ 4 – to z nich korzysta nauczyciel w swej pracy.  Stopień zrozumienia zdobytej wiedzy pozwala na jej wykorzystanie w praktyce.

Ponieważ przebieg procesu nauczania i uczenia się uwarunkowany jest wieloma czynnikami, w odniesieniu do których dydaktyka nie dysponuje jeszcze w pełni zadowalającym rozpoznaniem, wśród teoretyków nauczania spotkać można różne stanowiska dotyczące układu i ilości zasad nauczania. Najbardziej dostosowany do potrzeb kształcenia zawodowego wydaje się układ obejmujący następujące zasady
1.    zasada świadomej aktywności
2.    zasada związku teorii z praktyką
3.    zasada poglądowości
4.    zasada przystępności i stopniowania trudności
5.    zasada systematyczności
6.    zasada trwałości wiedzy i umiejętności
7.    zasada indywidualizacji i zespołowości